ĐSVN với nâng cao thu nhập, đời sống của người lao động

Thời gian gần đây, tòa soạn Báo ĐS nhận được ý kiến của một số bạn đọc là CB, CNVC-LĐ ĐS phản ánh về những khó khăn trong việc làm, đời sống, tình trạng chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) tại một số đơn vị và mong muốn ngành có những giải pháp để cải thiện thu nhập cho người lao động. Để giúp bạn đọc làm rõ về những nội dung trên, phóng viên Báo ĐS đã có cuộc trao đổi với đồng chí Mai Thành Phương - Chủ tịch Công đoàn ĐSVN.

Đồng chí Mai Thành Phương - Chủ tịch Công đoàn ĐSVN

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí Chủ tịch Công đoàn ĐS, thời gian gần đây, dư luận cho rằng thu nhập của CBCNV ĐS thấp, đời sống khó khăn, do đó có không ít người bỏ việc, đơn phương chấm dứt HĐLĐ. Với cương vị là người đứng đầu tổ chức đại diện cho quyền lợi người lao động ĐS, đồng chí có ý kiến gì về vấn đề trên?
Đ/c Mai Thành Phương:
Tính đến 31-12-2010, ĐSVN có 41.549 lao động. CNVC-LĐ các đơn vị trong toàn ngành cơ bản có đủ việc làm. Theo kết quả SXKD 6 tháng đầu năm 2011,|
dự kiến thu nhập bình quân
toàn ngành trên 3,7 triệu đồng/người/tháng; trong đó khối cơ sở hạ tầng là 3,4 triệu đồng, khối vận tải 3,78 triệu đồng, khối dịch vụ 3,65 triệu đồng, khối công nghiệp 3,19 triệu đồng, khối xây dựng cơ bản 4,69 triệu đồng. Với mức bình quân như vậy, thu nhập của người lao động ĐS còn cao hơn không ít doanh nghiệp trong ngành GTVT, ngành dệt may và một số ngành khác, nhưng so với mặt bằng chung của xã hội thì đúng là còn khá "khiêm tốn" và cuộc sống NLĐ còn gặp nhiều khó khăn. Chỉ tính trong mấy năm gần đây, năm nào thu nhập bình quân của ĐS cũng tăng trên 10%, nhưng mức tăng đó là vẫn thấp hơn so với tốc độ lạm phát và trượt giá; chưa kể mức lương tối thiểu quy định của Nhà nước cũng tăng nhanh nên các khoản nghĩa vụ phải đóng như BHXH, BHYT cũng tăng (so với năm 2008 tăng 85%); bên cạnh đó, các đơn vị cũng giữ lại một phần khoản lương dự phòng để phân phối lại cuối năm, dẫn tới lương thực lĩnh hàng tháng của người lao động sau khi trừ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.... thực tế không tăng hơn nhiều so với năm 2008, sức mua của đồng tiền lại giảm, làm ảnh hưởng đến đời sống CNVC-LĐ, đặc biệt là người lao động ở những khu vực đô thị, giá cả sinh hoạt đắt đỏ.
Như vậy có thể nói rằng thu nhập của người lao động ĐS không thấp, nhưng không cao và đời sống khó khăn trong thời điểm của tình hình KT-XH hiện nay. Thu nhập thấp là chỉ ở một số đối tượng như CNVC-LĐ mới vào nghề, bậc lương thấp, những CBNV vận tải như trưởng tàu, trực ban chạy tàu, nhân viên, gác ghi đang hưởng lương Bảng lương B10 (ví dụ: nhân viên công tác trên tàu: 1,65; nhân viên nhà ga: 1,55; gác chắn, tuần cầu, tuần đường: 1,67; duy tu ĐS: 1,85; trưởng tàu, trực ban: 2,51...) còn rất bất hợp lý và chúng ta đang kiến nghị sửa đổi bảng lương B10 nhiều năm qua nhưng chưa được...
Tuy nhiên, qua đây cũng xin diễn giải thêm một số ý để bạn đọc hiểu rõ về những khó khăn và những cố gắng của ĐSVN trong việc chăm lo đời sống, thu nhập cho người lao động để lý giải một phần tại sao thu nhập của chúng ta còn chưa cao được.
Có thể nói ĐSVN đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi suy thoái kinh tế thế giới và những khó khăn của kinh tế Việt Nam. Giá nguyên, nhiên vật liệu, giá cả tăng cao ảnh hưởng nhiều đến SXKD của ngành. Riêng bù lỗ trượt giá ngoại tệ năm 2010 và 5 tháng đầu năm 2011 là gần  50 tỷ đồng, bù lỗ nhiên liệu gần 100 tỷ đồng . Đường sắt Việt Nam có cơ sở vật chất kỹ thuật, kết cấu hạ tầng còn yếu kém, mặc dù được Nhà nước quan tâm đầu tư nhưng mới đáp ứng được 30 - 40% nhu cầu. Phải đối mặt với sự cạnh tranh quyết liệt trong kinh doanh vận tải với các loại hình vận tải khác. Trong những năm qua, liên tục phải chuyển đổỉ, sắp xếp lại mô hình tổ chức, bộ máy cho phù hợp với Luật DN và QĐ của Thủ tướng CP. Luôn phải đối phó với sự phá hoại nặng nề của thiên tai, bão lũ. Điển hình năm 2010, bão lũ xảy ra liên tiếp, gây thiệt hại cho ngành gần 500 tỷ đồng, trong đó thiệt hại kết cấu hạ tầng trên 300 tỷ đồng, vận tải trên 100 tỷ đồng, ngành ĐS tự cân đối. Những năm gần đây, ĐSVN bắt đầu phải trả lãi vay và vốn vay cho đầu tư phát triển, đổi mới KHCN như: mua đầu máy mới công suất lớn, đóng mới toa xe khách, toa xe hàng, thiết bị, vật tư máy móc cho CSHT, đào tạo...
Tuy nhiên, dù còn rất khó khăn, nhưng chúng ta có rất nhiều cố gắng, như các bạn thấy: Mấy năm gần đây ĐSVN đã triển khai và thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, tổ chức nhiều cuộc đối thoại giữa người đứng đầu cơ quan chuyên môn và tổ chức công đoàn với người lao động từ cấp ngành đến cơ sở. Qua các cuộc đối thoại, hàng nghìn kiến nghị về nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc, chế độ chính sách cho NLĐ đã được giải quyết. Nhiều đơn vị, ngoài việc trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định còn mua bảo hiểm thân thể cho CN-LĐ. Từ năm 2008 đến nay, các cấp công đoàn đã phối hợp cùng chuyên môn dành nguồn kinh phí trên 3,6 tỷ đồng để xây dựng các công trình điện, nước sạch phục vụ sản xuất và sinh hoạt; xây dựng các công trình vệ sinh, bếp ăn tập thể, nhà lưu trú; trang cấp thiết bị phục vụ hoạt động văn hóa thể thao tại các điểm các khu vực khó khăn, đèo dốc; xây 19 nhà tình thương, sửa chữa chống dột 59 mái nhà cho công nhân lao động với số tiền trên 1,8 tỷ đồng; trợ cấp gần 8 tỷ đồng cho 31 nghìn lượt CNVC-LĐ có hoàn cảnh khó khăn; 100% đơn vị trong ngành có các hình thức tổ chức cho người lao động nghỉ mát, dưỡng sức, du lịch; hàng năm Công đoàn ĐS phối hợp với chuyên môn tổ chức cho gần 1000 CNVC-LĐ công tác lâu năm đi nghỉ mát tại Sầm Sơn (Thanh Hóa), Nhật Lệ (Quảng Bình) với kinh phí gần 1 tỷ đồng/năm...
Bên cạnh việc chăm lo đời sống vật chất, điều kiện làm việc, ngành ĐS rất quan tâm đến nâng cao đời sống tinh thần, thể chất cho CBVC-CNLĐ. Đầu tư duy trì hoạt động của 12 cụm văn hóa thể thao các khu vực . Tổ chức các hội thao truyền thống, Cup Báo Đường sắt, các hội diễn nghệ thuật quần chúng... tạo sân chơi lành mạnh cho CBCNVC ĐS, làm lành mạnh cuộc sống, góp phần đẩy lùi tệ nạn xã hội.
Dù doanh thu của ngành còn hạn hẹp nhưng trong những năm gần đây, ĐSVN đã dành một phần kinh phí không nhỏ cho nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học cho CBVC-CNLĐ, chăm lo đào nguồn nhân lực. ĐSVN đổi mới và ứng dụng mạnh mẽ KHCN, nhằm đáp ứng thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH. Ngoài ra, ĐSVN cũng như các đơn vị đều làm rất tốt công tác cứu trợ, các hoạt động xã hội, từ thiện như: Phụng dưỡng 43 Bà mẹ VN Anh hùng; nhận giúp đỡ huyện nghèo Quế Phong theo NQ 30a của Chính phủ với giá trị gần 5 tỷ đồng; vận chuyển miễn phí (gần 1 tỷ đồng năm 2010), quyên góp ủng hộ giúp đỡ đồng bào bão lụt, các tổ chức nhân đạo, từ thiện....
PV: Thưa đồng chí chủ tịch, vừa qua trong ngành có một số CNVC-LĐ xin nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ), không rõ ngoài lý do thu nhập còn lý do nào khác?
Đ/c Mai Thành Phương:
Thống kê đến quý I-2011, số lao động chấm dứt HĐLĐ trong toàn ngành ĐS là 1.025 người, trong đó cao nhất là khối vận tải với 574 người... Qua kiểm tra một số đơn vị cho thấy: số anh chị em xin chấm dứt HĐLĐ một phần do thu nhập chưa đảm bảo nhu cầu cuộc sống ngày một tăng, một phần đặc thù của ngành nghề ĐS là làm việc nặng nhọc, độc hại, ở độ tuổi cao ngoài 50 tuổi không còn phù hợp. Mặt khác cơ chế thị trường và Luật LĐ hiện nay cũng tạo cho NLĐ có nhiều lựa chọn; nếu xác định chấm dứt HĐLĐ thì được hưởng ngay một số tiền lớn (40 - 50 triệu đồng/người đối với người làm việc lâu năm) trợ cấp từ doanh nghiệp, ngoài ra nếu đủ điều kiện vẫn được hưởng lương hưu của BHXH và có điều kiện tìm kiếm việc làm mới. Chỉ tính riêng việc chi trả hỗ trợ cho người lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ, năm 2010 ĐSVN đã phải lấy từ nguồn thu của ngành và các đơn vị chi gần 20 tỷ đồng, làm ảnh hưởng lớn đến tài chính doanh nghiệp và thu nhập của người lao động còn ở lại.
PV: Đồng chí có thể cho biết một số giải pháp của ngành để cải thiện, nâng cao đời sống, thu nhập cho người lao động trong thời gian tới?
Đ/c Mai Thành Phương:
Cải thiện, nâng cao thu nhập và đời sống là nguyện vọng chính đáng của mỗi người lao động, và đây cũng luôn là một trong những mục tiêu của ĐSVN. Trước tình hình khó khăn về SXKD và đời sống NLĐ thời gian qua, Công đoàn ĐS đã chủ động bàn bạc và đề xuất cùng chuyên môn tìm các biện pháp làm giảm khó khăn cho đời sống NLĐ. Ngày 24-5-2011, Tổng giám đốc ĐSVN đã có văn bản 925/ĐS-TCCB chỉ đạo các đơn vị có biện pháp điều chỉnh việc trả lương cho NLĐ theo sự tăng trưởng của doanh thu vận tải nhằm ổn định thu nhập cho người lao động; chỉ đạo các đơn vị rà soát lại quy chế trả lương, bảo đảm mức lương, thu nhập đối với người lao động thấp nhất không dưới 2 triệu đồng/tháng đến cuối năm 2011. Theo thống kê đến ngày 28-2-2011, toàn ngành có khoảng gần 400 CNLĐ/tổng số 41.000= 0,9% có thu nhập dưới 2 triệu/tháng (nhưng bình quân cả năm chắc chắn cao hơn). Các cấp, các tổ chức đoàn thể dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ ĐS tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức cho CNLĐ hiểu rõ những khó khăn hiện tại và cả những cố gắng, nỗ lực của ngành và đất nước; nâng cao truyền thống đội ngũ công nhân ĐS, vận động CNLĐ đảm bảo tuyệt đối an toàn các mặt, ổn định tư tưởng, đẩy mạnh SXKD để tạo đủ việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Tiếp tục thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, đặc biệt quan tâm giải quyết các kiến nghị của người lao động về thu nhập, việc làm, cải thiện điều kiện việc làm, sinh hoạt. Theo dõi đôn đốc việc giải quyết các kiến nghị đã gửi Tổng Liên đoàn LĐVN và Bộ Lao động TB&XH về chế độ chính sách cho người lao động. Thực hiện giảm lao động khối vận tải, khối gián tiếp cơ sở hạ tầng từ 10 - 15% để tăng năng suất lao động, cải thiện thu nhập. Xác định việc chấm dứt HĐLĐ hiện nay ở một số đơn vị, bước đầu cũng gây khó khăn trong bình hành sản xuất, nhưng cũng có yếu tố thuận lợi để lãnh đạo các đơn vị cơ cấu lại, đào tạo lại lực lượng LĐ, tổ chức sắp xếp lại bộ máy sản xuất theo hướng tinh gọn, hiệu quả, nâng cao năng suất lao động...

PV: Xin cảm ơn đồng chí!